Een van de beleidsvraagstukken in internationale samenwerking op dit moment is de vraag hoe ouderen in ontwikkelingslanden sociale zekerheid geboden kan worden. Pensioenen zijn een vorm van sociale zekerheid. In Tanzania krijgen momenteel alleen rijksambtenaren een pensioen. Het Kwa Wazee project ziet zichzelf als een denktank en wil door middel van evaluatieonderzoek vastleggen wat werkt, zodat het project beleidsmakers kan informeren. De pensioenen van Kwa Wazee zijn zogenaamde 'cash transfers', dat wil zeggen dat vooral de minst bedeelde ouderen in aanmerking komen voor een Kwa Wazee-pensioen. Mensen komen in aanmerking voor een pensioen wanneer ze bijvoorbeeld de zorg dragen over weeskinderen en/of zeer weinig bezittingen hebben (weinig land of een huis in slechte staat). Pensioenen in de visie van Kwa Wazee zijn een "human right" na een leven lang hard werken. Dit wordt ook zo naar ouderen gecommuniceerd.
Hoe werkt het pensioen?
In 2008 zal het aantal ouderen wat een pensioen ontvangt worden uitgebreid naar 800. De meesten van deze ouderen wonen in het gebied rondom Nshamba en komen naar het betaalpunt in Nshamba wat een morgen per week geopend is om ouderen flexibiliteit te bieden. Hier krijgen de ouderen een betaling. Ouderen die niet kunnen lopen omdat ze te oud zijn of ziekelijk worden door een medewerker van Kwa Wazee bezocht.
Ouderen ontvangen een maandelijkse "cash transfer". Ouderen die niet voor kleinkinderen zorgen ontvangen Tsh 6,000 (ongeveer 5 euro). Ouderen die voor weeskinderen zorgen krijgen 1,500 extra per kleinkind dat zij verzorgen. Ouderen die voor kleinkinderen zorgen die geïnfecteerd zijn met HIV/AIDS krijgen extra ondersteuning in verband met de extra zorg die deze kleinkinderen nodig hebben (bijvoorbeeld reiskosten naar het ziekenhuis, extra voedsel als zij AIDS medicijnen krijgen).
In 2008 wordt het model van Kwa Wazee in twee gebieden gepilot door het district. Het gaat om drie dorpen in Muleba District en drie dorpen in Ngenge District, een afgelegen gebied met nauwelijks toegang tot openbaar vervoer.
Wie komt in aanmerking voor een pensioen?
|Een van de problemen van een conditionele cash transfer (gebaseerd op bepaalde criteria) is hoe te bepalen wie wel of niet in aanmerking komt in een context van chronische armoede. Kwa Wazee heeft census data gecombineerd met armoede cijfers (de poverty line van minder dan 1 dollar per dag) en uit deze cijfers lijkt duidelijk te worden dat het Pensioenfonds vrijwel iedere oudere in Nshamba Ward die onder de armoedelijn valt bereikt. Desondanks laten kwalitatieve gegevens (interviews met ouderen en algemene indruk) zien dat er meer ouderen zijn die zouden kwalificeren voor een pensioen. Uiteindelijk lobbiet Kwa Wazee dan ook voor een universeel staatspensioen met leeftijd als enige criterium. In de tussentijd is Kwa Wazee bezig met een proces om uitsluiting zoveel mogelijk te voorkomen. Begin 2008 zijn er scherpere criteria opgesteld om uitsluiting van ouderen die ondersteuning nodig hebben zoveel mogelijk te voorkomen. Deze criteria zijn:
1e Prioriteit: zeer arme ouderen die zorgen voor kleinkinderen onder de 16 die hun ouders zijn verlore, fysiek (door dood) of sociaal (ouders zijn al 2 jaar spoorloos en hebben kinderen achtergelaten bij hun grootouders)
2e Prioriteit: zeer arme ouderen die alleen wonen en zeer weinig of marginale ondersteuning van hun kinderen of extended familie krijgen
3e Prioriteit: zeer arme ouderen die met een dochter wonen die alleenstaande moeder is (gescheiden of weduwe)
4e Prioriteit: ouderen die met een gehandicapte volwassene wonen.
Wat zijn de effecten van pensioenen?
Uit het evaluatierapport van 2007 blijkt dat pensioenen stabiliteit brengen in het leven van ouderen en uiteindelijk meer waardigheid. Het pensioen verbetert de voedselzekerheid en mogelijkheid om basis behoeften te verkrijgen. Daardoor hebben ouderen meer mogelijkheden tot hygiene (kopen van zeep), zelfvertrouwen, en meer mogelijkheden om in sociale relaties te investeren. Ouderen met een pensioners gaan meer plannen, zijn meer met de dag van morgen bezig, en zijn minder gestresst (minder slapeloosheid en zorgen) dan ouderen zonder pensioen. Doordat inkomen toeneemt hoeven ouderen minder vaak te bedelen, op het land van anderen te werken als dagloner en minder vaak bezittingen te verkopen. Ook zijn er aanwijzingen dat kleinkinderen die met een grootouder wonen die een pensioen krijgt beter gevoed zijn, met meer variatie en dat ouderen aan hun basisbehoeften kunnen voldoen (medicatie, schoolspullen, schoenen, kleding, zeep om te wassen en kerosine om huiswerk te doen). Ook lijken ze minder hard te werken dan kinderen die bij grootouders zonder pensioen wonen.
Monitoring en evaluatie
De ouderen worden regelmatig thuis bezocht en dan wordt er gecontroleerd of de oudere nog steeds met het opgegeven aantal kleinkinderen woont en of het bedrag naar boven of naar beneden moet worden aangepast. Ook wordt gecontroleerd of de ouderen die niet naar de betaalpunten kunnen komen wel het volle bedrag ontvangen. Indien er onregelmatigheden zijn wordt het systeem zo mogelijk aangepast.
 | 
